Charakter prawny grzywny orzekanej na podstawie art. 71 k. k.
W niniejszym wpisie przedstawiamy charakter prawny grzywny orzekanej na podstawie art. 71 k. k.
Art. 71§1 k. k. z 1997 r. wprowadzał odrębną od art. 33 podstawę orzekania grzywny. Grzywna na podstawie art. 71§1 może być orzeczona tylko wtedy , gdy jej orzeczenie na innej podstawie nie jest możliwe zarówno jako kary kumulatywnej obok kary pozbawienia wolności (art. 33§ 2 k. k.), jak i kary samoistnej (art. 33§ 1 k. k.). Ta teza wyrażona jest w postanowieniu SN z 17 maja 2000 r. To postanowienie brzmi następująco „Orzeczenie grzywny na podstawie art. 71 § 1 k. k. jest niedopuszczalne wówczas, gdy zaistniały podstawy do jej wymierzenia określone w art. 33 § 2 k. k. albo w sankcji przepisu typizującego przestępstwo przewidziana jest kumulatywna kara grzywny”[1]. Tą zasadę stosowano także do przypadków orzekania grzywny obok warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary łącznej (art. 89§2 k. k.). Zasadę tą trafnie przedstawił wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 25 stycznia 2000r. Brzmi on następująco : „W wypadku gdy chociażby za jedno przestępstwo spośród zbiegających się przestępstw, sąd mógł wymierzyć karę grzywny na podstawie innego przepisu, orzekanie kary grzywny przewidzianej w art. 71 § 1 k.k. obok łącznej kary pozbawienia wolności lub łącznej kary ograniczenia wolności, co do których orzeczono warunkowe zawieszenie ich wykonania, jest niedopuszczalne ”[2]. Obok kary pozbawienia wolności lub kary ograniczenia wolności, grzywna której wykonanie warunkowo zawieszono, mogła być orzeczona tylko wtedy, gdy nie była przewidziana jako ustawowe zagrożenie za dany typ przestępstwa i sprawca nie dopuścił się czynu aby osiągnąć korzyść majątkową ani takiej korzyści nie osiągnął[3].Tą tezę wyrażono w wyroku Sadu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2005 r. Brzmi ona następująco: „Podstawą prawną orzeczenia kary grzywny winien stanowić przepis art. 33 § 2 k. k., który będąc podstawą orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności pomimo jednoczesnego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, ma priorytet wobec przepisu art. 71 § 1 k. k. w tych przypadkach, w których sprawcy przypisano przestępstwo popełnione z chęci osiągnięcia korzyści materialnej lub gdy sprawca na skutek popełnienia przestępstwa taką korzyść osiągnął”[4].Według A. Zolla należy tu brać pod uwagę zwyczajny wymiar kary. Orzeczenie grzywny na podstawie art. 71§1 k. k. nie stoi na przeszkodzie, jeżeli za dane przestępstwo sąd mógłby orzec grzywnę stosując nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 60 par. 2 i 3 k. k.), którego natomiast nie zastosował w danej sprawie[5].
Pytanie: Czy w wypadku alternatywnego zagrożenia karą grzywny albo karą pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności, jeżeli sąd decyduje się na orzeczenie kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tych kar to czy może być orzeczona kara grzywny na podstawie art. 71§1 k. k. ?
A. Zoll zadał pytanie, czy w wypadku alternatywnego zagrożenia karą grzywny albo karą pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności, jeżeli sąd decyduje się na orzeczenie kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tych kar to czy może być orzeczona kara grzywny na podstawie art. 71§1 k. k. Odpowiedział on, że przy wyborze kary innej niż grzywna sąd nie może orzec grzywny na podstawie tego samego przepisu. Należy dodać, iż jeżeli brakuje innej podstawy, to należy przyjąć, że warunek z art. 71§1 k. k. jest spełniony. Na tym stanowisku stanął SN w przytoczonym wcześniej postanowieniu z 17 maja 2000r., І KZP 12/00[6].
Problem stosowania art. 71 §1 w postępowaniu wykonawczym
Problem stosowania art. 71 §1 w postępowaniu wykonawczym na podstawie art.152 k.k.w. nie jest jednoznacznie rozwiązany w ustawie. Ten przepis stanowi, że warunkowo zawieszając wykonanie kary sąd stosuje art. 69 -75 k. k. Nie zachodzi więc tutaj wyłączenie stosowania art.71 §1 k. k., dlatego iż w postępowaniu wykonawczym nie może być przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 152 k.k.w. wymierzona grzywna na innej podstawie. Należy przyjąć, iż sąd w każdym wypadku będzie mógł orzec grzywnę na podstawie omawianego przepisu (art. 71§1 k. k.)[7].
Kara grzywny orzekana przy warunkowym zawieszeniu kary pozbawienia wolności ma charakter akcesoryjny
Zauważyć należy, że kara grzywny orzekana przy warunkowym zawieszeniu kary pozbawienia wolności ma charakter akcesoryjny. Oczywiście jest ona integralnie związana z niniejszym środkiem probacyjnym i zależy od jego aktualności. W przypadku zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności nie podlega ona wykonaniu. W tymże przypadku brak jest także podstaw prawnych wymaganych do połączenia tego rodzaju kary grzywny w wyroku łącznym z inna karą grzywny (zob. Wyr. SN z 28.05.2009 r., II KK 332/08, OSNKW 2009, Nr 5, poz. 1176; wyr. SN z 09.11.2005 r., V KK 346/05, OSNwSK 2005, Nr 1, poz. 2047; wyr. SN z 12.05.2009 r., IV KK 155/08, OSNwSK 2009, Nr 1, poz. 1086).
Przesłanka zastosowania kary grzywny z art. 71§1 kk
Ta regulacja ma charakter subsydiarny, a więc przesłanką zastosowania kary grzywny z art. 71§1 kk jest stwierdzenie, że wymierzenie jej na innej podstawie nie jest możliwe. Niniejszy przepis ma charakter subsydiarny, natomiast konsekwencją jego zastosowania jest możliwość orzeczenia kary grzywny w granicach przewidzianych w treści komentowanego przepisu (zob. wyr. SN z 15.04.2008 r., II KK 42/08, OSNKW 2008, Nr 42, poz. 873). Zatem wskazaną karą grzywny można orzec tylko wtedy, gdy kara grzywny nie jest przewidziana w sankcji przepisu typizującego przestępstwo przypisane oskarżonemu (grzywna samoistna), a także wtedy, gdy nie ustalono, aby sprawca działał w warunkach określonych w art. 33 §2 KK (grzywna kumulatywna). Natomiast ustalenie, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu przestępstwa, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, uniemożliwia powołanie jako podstawy prawnej wymierzonej mu kary grzywny art. 71 §1 K. K. (zob. wyr. SA w Katowicach z 26.04.2007 r., II Aka 64/07,Legalis; wyr. SA w Katowicach z dn. 08.03.2007 r., II Aka 33/07, Prok i Pr. 2007, Nr 10, poz. 27.).
Kancelaria Prawna Olkusz
Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia, Adwokat Olkusz, Radca Prawny Olkusz, prawnik prowadzi sprawy o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności.
W kwestiach związanych z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia zaprasza do Oddziałów w Miechowie, Dąbrowie Górniczej, w Olkuszu.
Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia Sosnowiec
Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia Adwokat Sosnowiec Pogoń, Radca Prawny Sosnowiec, Prawnik Sosnowiec prowadzi sprawy karne, sprawy o wykroczenia. Oferujemy pomoc prawną z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia Adwokat Sosnowiec, Radca Prawny Sosnowiec, Prawnik Sosnowiec Pogoń prowadzi sprawy o alimenty, o podział majątku wspólnego, o rozwód
Kancelaria Prawna Dąbrowa Górnicza
Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia Adwokat Dąbrowa Górnicza, Radca Prawny Dąbrowa Górnicza, Prawnik Dąbrowa Górnicza prowadzi sprawy karne, sprawy o wykroczenia. Oferujemy pomoc prawną z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Kancelaria Prawna Prawnicy Bracia Adwokat Dąbrowa Górnicza, Radca Prawny Dąbrowa Górnicza, Prawnik Dąbrowa Górnicza prowadzi sprawy o podział majątku wspólnego, o rozwód. Zajmujemy się sprawami dotyczącymi prawa medycznego.
[1] Postanowienie SN z 17.05.00, I KZP 12/00,Lex nr 40515.
[2] Wyrok SA z 25.01.00, II AKa 252/99, Lex nr 42362.
[3] A. Zoll (red. nauk), Komentarz Kodeks Karny, Kraków 2007, s. 860.
[4] Wyrok z 28.04. 2005, II AKa 14/05,Lex nr 165188.
[5] A .Zoll (red.) , Komentarz Kodeks Karny 2007…, s. 860.
[6] Ibid.
[7] Ibid. s. 861.